تبلیغات
ادبیات متوسطه - نقدی بر مبحث "جناس" در کتاب آرایه های ادبی

نقدی بر مبحث "جناس" در کتاب آرایه های ادبی

پنجشنبه 3 آبان 1386  08:10 ق.ظ

نوع مطلب :عمومی ،

بخشی از درس هجدهم و نیز کلّ درس نوزدهم کتاب آرایه های ادبی سال سوم رشته ی ادبیات و علوم انسانی که تألیف دکتر روح الله هادی است، به جناس و انواع آن اختصاص یافته است. با تقسیم بندی و تعریفی که این کتاب از آرایه ی جناس ارائه داده، این آرایه بسیار محدود شده است به گونه ای که بسیاری از واژه هایی که جزء زیباترین نمونه های جناس در ادبیات فارسی هستند (نظیر گزیر و گریز و ...) در زیر مجموعه ی هیچ یک از انواع جناس جای نمی گیرند! بنابراین بهتر است به دلیل مذکور و نیز به دلایلی که در زیر ذکر خواهد شد، به تقسیم بندی رایج جناس که در کتب بدیع دانشگاهی بدان پرداخته شده (جناس تام، ناقص، مرکب، قلب و ...) روی آورده شود.

در کتاب آرایه های ادبی در تعریف کلی آرایه ی جناس و نیز در تعریف هر یک از انواع آن می خوانیم:

«جناس: یک سانی و هم سانی دو یا چند واژه است در واج های سازنده با اختلاف در معنی.» (ص 126)

«جناس تام: یک سانی دو واژه در تعداد و ترتیب واج هاست.» (ص 129)

«جناس ناقص حرکتی: یک سانی دو یا چند واژه در صامت ها و اختلاف آن ها در مصوت های کوتاه است.» (ص131)

«جناس ناقص اختلافی: اختلاف دو کلمه در حرف اول، وسط یا آخر است.» (ص133)

«جناس ناقص افزایشی: اختلاف دو واژه است در معنی و تعداد حروف.» (ص136)

با دقت در تعاریف فوق، درخواهیم یافت که به هیچ وجه تعاریفی علمی نیستند؛ چرا که در تعریف کلّی آرایه ی جناس و نیز در تعریف دو زیر مجموعه ی این آرایه ( تام و ناقص حرکتی) "واج" ملاک عمل شمرده می شود اما در تعریف دو زیرمجموعه ی دیگر از این آرایه (ناقص اختلافی و ناقص افزایشی) بر "حرف" تأکید می گردد! غافل از آن که اگر در تعریف کلّی جناس بر "واج" تأکید می شود در همه ی انواع و زیرمجموعه های آن نیز باید "واج" ملاک قرار گیرد. همین چندگانگی و "یک بام و دو هوا" موجب بروز مشکلات و اختلاف نظرهای فراوانی در تشخیص انواع جناس شده است. چگونه ممکن است که در تعریف کلّی جناس بر "واج" تأکید کنیم و سپس در کلماتی نظیر «شِکُفته» و «شِکافته» "حرف" را ملاک قرار دهیم و آن ها را جناس ناقص افزایشی بدانیم در حالی که این دو کلمه نسبت به هم واجی اضافه ندارند بلکه فقط در واج چهارم (ا،-ُ) اختلاف دارند.

همان گونه که پیشتر دیدیم، "جناس تام" در کتاب آرایه های ادبی این چنین تعریف شده است: «یک سانی دو واژه در تعـداد و ترتیب واج ها.» در زبان فارسی هر کـدام از گروه های شش گانه که شامل حروف «ء،ع»، «ت، ط»، «ث، س، ص»، «ح، ه»، «ذ، ز، ض، ظ» و «غ، ق» هستند، یک واج به شمار می آیند بنابراین از تعریفی که کتاب درسی از جناس تام ارائه کرده است چنین استنباط می شود که واژه هایی چون «غَدر» و «قَدر» را نیز می توان جناس تام دانست زیرا هم تعداد و ترتیب واج ها و هم اختلاف معنا در آن ها منظور شده است. این در حالی است که کتاب درسی مسلّما در جناس تام به شکل نوشتاری واج ها (حروف) نیز نظر دارد که البته این موضوع در تعریف گنجانده نشده است و به اصطلاح منطقیان «این تعریف مانع نیست».

برای حل مشکلات گفته شده ی فوق و نیز مشکلات ناگفته ی دیگر، یا باید "واج" را به معنای واقعی آن در همه ی انواع جناس ملاک قرار دهیم و کلّا از "حرف" صرف نظر کنیم که البته این امر نیز خالی از اشکال نیست، و یا این که به تقسیم بندی رایج سابق (جناس تام، ناقص، مرکب، قلب و ...) بازگردیم و در همه ی انواع جناس "حرف" را ملاک قرار دهیم و بدین ترتیب گستردگی آرایه ی جناس را به آن برگردانیم.

اگر چه تقسیم بندی جناس در کتاب آرایه های ادبی برای سهولت آموزش صورت گرفته است، باید توجه داشت که هیچ گاه نباید آموزش صحیح را قربانی آسان کردن آموزش نماییم.

برداشت از : http://www.adabesokhan.blogfa.com/

علیرضا قاسمی 


نوشته شده توسط: یزدانی | آخرین ویرایش:- | نظرات() 

Cialis pills
جمعه 16 آذر 1397 11:19 ق.ظ

You actually reported this wonderfully!
cialis 10 doctissimo buy cheap cialis in uk cialis super acti cialis prices in england free generic cialis rezeptfrei cialis apotheke interactions for cialis cialis price in bangalore recommended site cialis kanada effetti del cialis
buy generic cialis online
پنجشنبه 15 آذر 1397 04:08 ب.ظ

Awesome stuff, Regards.
generic low dose cialis viagra cialis levitra cialis wir preise buying cialis overnight cialis cost cialis pills price each walgreens price for cialis cialis kaufen cialis daily reviews does cialis cause gout
Online cialis
چهارشنبه 14 آذر 1397 08:20 ب.ظ

Many thanks. A lot of posts!

side effects for cialis where cheapest cialis cialis dose 30mg canada discount drugs cialis sublingual cialis online cialis tablets australia order cialis from india cialis generico online costo in farmacia cialis cialis daily dose generic
buy cials online
چهارشنبه 14 آذر 1397 06:12 ق.ظ

Thanks a lot. Valuable information.
cialis daily cialis without a doctor's prescription cialis rezeptfrei cialis 5 mg buy cialis for sale sialis free generic cialis cialis 5 effetti collaterali cialis tablets cost of cialis cvs
Online cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 06:51 ب.ظ

You said it adequately..
acheter du cialis a geneve cialis generico lilly generic cialis 20mg tablets cialis generic tadalafil buy cialis patentablauf in deutschland effetti del cialis if a woman takes a mans cialis fast cialis online cialis super acti best generic drugs cialis
Buy cialis online
سه شنبه 13 آذر 1397 07:45 ق.ظ

Nicely spoken certainly. !
cialis savings card trusted tabled cialis softabs chinese cialis 50 mg preis cialis 20mg schweiz cialis kaufen wo cialis e hiv sialis cialis per paypa comprar cialis navarr low cost cialis 20mg
buy cialis cheap
دوشنبه 12 آذر 1397 07:24 ق.ظ

Fantastic facts. Thank you!
click here to buy cialis we choice cialis uk cialis 5 mg scheda tecnica tadalafil tablets cialis reviews generico cialis mexico cialis patentablauf in deutschland only now cialis for sale in us cialis from canada il cialis quanto costa
buy generic cialis pills
یکشنبه 11 آذر 1397 07:19 ب.ظ

Nicely put. Thank you!
tadalafil 10 mg no prescription cialis cheap cialis super acti cialis sale online cialis 5 mg funziona acheter cialis meilleur pri price cialis per pill we recommend cheapest cialis cialis 5 mg effetti collateral cialis alternative
buy cialis online
یکشنبه 11 آذر 1397 06:52 ق.ظ

Thanks a lot, A lot of facts.

cialis cipla best buy tadalafil generic for cialis viagra or cialis cialis uk next day interactions for cialis female cialis no prescription cialis e hiv where do you buy cialis online prescriptions cialis
Buy cialis
شنبه 10 آذر 1397 07:37 ب.ظ

Awesome advice. Cheers!
buy cialis online cheapest tadalafil tablets cheap cialis cialis cuantos mg hay cialis 05 try it no rx cialis cialis 30 day sample cialis online deutschland cialis online costo in farmacia cialis
Cialis 20 mg
شنبه 10 آذر 1397 06:30 ق.ظ

With thanks! Numerous knowledge.

cialis e hiv cialis generic tadalafil 20mg how to purchase cialis on line cialis kamagra levitra cialis generico postepay cialis cipla best buy generic cialis 20mg tablets cialis diario compra cialis pills in singapore
Buy cialis
جمعه 9 آذر 1397 07:13 ب.ظ

Beneficial write ups. Thanks.
sublingual cialis online cialis uk cialis 100 mg 30 tablet cialis diario compra prezzo cialis a buon mercato cialis kaufen bankberweisung we recommend cheapest cialis weblink price cialis side effects of cialis prix cialis once a da
buy cialis uk
جمعه 9 آذر 1397 07:25 ق.ظ

Nicely put, Thanks!
cialis et insomni cialis 5 effetti collaterali cialis online buy cialis cheap 10 mg cialis in sconto low cost cialis 20mg cialis coupon cialis 20 mg cialis 5mg prix tadalafil 5mg
buy cials online
پنجشنبه 8 آذر 1397 08:14 ب.ظ

You actually explained it exceptionally well!
cialis taglich cialis online nederland cialis prices cialis dosage amounts cialis italia gratis buy cialis online buy cialis cialis dosage recommendations the best choice cialis woman cialis coupons
buy tadalafil online
پنجشنبه 8 آذر 1397 08:34 ق.ظ

Good data. Cheers!
brand cialis nl where do you buy cialis tadalafil 10 mg cialis pills in singapore cialis generika order generic cialis online generic cialis 20mg tablets il cialis quanto costa cialis qualitat low dose cialis blood pressure
buy cheap cialis on line
چهارشنبه 7 آذر 1397 07:43 ب.ظ

Very well voiced of course! .
cialis generic tadalafil buy calis cialis farmacias guadalajara look here cialis cheap canada cialis super acti tadalafil 5mg cialis official site cialis lilly tadalafi cialis pills cialis coupons
Cialis canada
چهارشنبه 7 آذر 1397 08:00 ق.ظ

Point certainly utilized!.
where cheapest cialis cialis professional yohimbe we choice cialis pfizer india buying brand cialis online can i take cialis and ecstasy walgreens price for cialis generic low dose cialis generic cialis 20mg tablets cialis prices in england cialis uk next day
Cialis 20 mg
چهارشنبه 11 مهر 1397 07:10 ق.ظ

You said it very well..
cialis generic availability cialis pas cher paris american pharmacy cialis cialis 5 effetti collaterali 5 mg cialis pharmacie en ligne how does cialis work cialis rezeptfrei sterreich cialis daily new zealand cialis super acti cialis 30 day sample
buy cialis online best price
دوشنبه 9 مهر 1397 05:48 ق.ظ

Thank you. A lot of facts!

what is cialis buy original cialis we recommend cialis info venta cialis en espaa cialis vs viagra cialis farmacias guadalajara cialis price thailand we choice cialis pfizer india precios cialis peru where cheapest cialis
cialisbuys.com
چهارشنبه 28 شهریور 1397 04:09 ق.ظ

Nicely put. Regards!
cialis pas cher paris cialis kaufen rezeptfrei cialis apotheke cialis authentique suisse cilas cialis generique 5 mg online cialis cialis 20mg generic cialis review uk buying cialis on internet
http://viagrayosale.com/
پنجشنبه 15 شهریور 1397 07:48 ب.ظ

Thanks. An abundance of info.

cialis y deporte cialis australian price price cialis per pill click now buy cialis brand tadalafil 20 mg tarif cialis france cheap cialis 5 mg cialis coupon printable cuanto cuesta cialis yaho free generic cialis
canadian pharmacies online prescriptions
چهارشنبه 14 شهریور 1397 12:06 ب.ظ

Information certainly regarded..
online pharmacies canada online pharmacy northwest pharmacies online canada drug pharmacy pharmacy canada 24 canadian pharmacies online pharmacies tech school canada medication buy viagra 25mg canadian pharmacies that ship to us
sildenafil
سه شنبه 13 شهریور 1397 02:17 ب.ظ

Awesome knowledge. Appreciate it.
online viagra buy uk online viagra where yo buy viagra how old to buy viagra buy viagra online next day delivery uk blue pill cheap viagra online viagra usa viagra how to buy cheap viagra online usa
cialissi.com
دوشنبه 12 شهریور 1397 11:43 ق.ظ

Nicely put. Thanks!
weblink price cialis callus acheter cialis meilleur pri enter site 20 mg cialis cost how to buy cialis online usa preis cialis 20mg schweiz cialis online deutschland buy cialis uk no prescription cialis online holland cialis online napol
Generic for viagra
چهارشنبه 5 اردیبهشت 1397 09:35 ق.ظ

Thanks a lot. Numerous material!

buy cheap viagra online without prescription online viagra without prescription where can i buy viagra without buy generic viagra australia buy generic viagra online generic viagra online pharmacy viagra to buy uk is buying viagra online legal viagra side effects buy viagra internet
Cialis generic
شنبه 18 فروردین 1397 06:41 ب.ظ

Terrific material. Kudos.
cialis alternative generic cialis with dapoxetine generic cialis 20mg uk how does cialis work cialis venta a domicilio cialis dosage recommendations cialis sicuro in linea generic cialis cialis 20 mg cut in half viagra or cialis
Why does it hurt right above my heel?
دوشنبه 16 مرداد 1396 07:07 ب.ظ
I am regular visitor, how are you everybody? This paragraph posted at
this web page is actually fastidious.
Launa
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 05:02 ق.ظ
I'm not positive the place you are getting your information, however good
topic. I must spend a while finding out much more or working out more.
Thanks for excellent information I used to be in search of this info for
my mission.
جمعه 9 بهمن 1394 06:27 ب.ظ
AVA
شنبه 24 مهر 1389 03:20 ب.ظ
ممنون خیلی عالی بود. خیلی هم کمکم کرد.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر